Tair drama a rhagymadrodd

Abstract

Mae'r gwaith hwn - tair drama ynghyd â thrafadaethau dadansoddol arnynt -
yn ymwneud ag argyfyngau unigolion wyneb yn wyneb â byd modern sy'n prysur
newid o'u cwmpas. Yn Ymylau Byd mae dau hen gyfaill coleg yn ceisio osgoi
gwacter a diffrwythdra'u bywydau drwy ddwyn i gof y gorffennol ond wrth wneud hyn agorir hen greithiau creulon. Yn Golff y mae'r prif gymeriad yn
argyhoeddedig nad oes dimensiwn ysbrydol i fywyd dyn ac o'r herwydd cofleidia
fateroliaeth ddidostur a dinistriol. Yn Ffrwd Ceinwen mae genetegydd yn gwrthod derbyn fod bywyd ar drugaredd mympwy genynnau sy'n caethiwo dyn;
mae'n chwilio am weledigaeth amgenach o fywyd.
Er i Ymylau Byd gael ei chyflwyno ar deledu, drama lwyfan ydyw, ac fel hynny y cyflwynir hi yma; y cyfan a wnaethpwyd yn y cynhyrchiad teledu oedd ychwanegu ychydig olygfeydd byrion ar ffilm i danlinellu lleoliad daearyddol y
ddrama.
Mae testunau terfynol Golff a Ffrwd Ceinwen a berffarmiwyd gan Gwmni Theatr Gwynedd yn ffrwyth ymarferiadau gydag actorion a chyfarwyddwr. Buan y sylweddolwyd mai'r hyn a fyn actor gan ddramodydd yw arweiniad clir ynglyn
â sut i ddehongli emosiynau cymeriad mewn golygfa arbennig: myn wybod beth
sy'n cymell y geiriau a leferir. Cadwyd hyn mewn cof wrth baratoi'r trafadaethau dadansoddol ar y dramâu. Ceisiwyd bod mor annhechnegol ag oedd bosibl yn y gobaith y byddent o fudd ymarferol i'r sawl â ddymunai berfformio'r dramau hyn yn y dyfodol. Fel y ceisir egluro maes o law, y mae ieithwedd ymarferion theatraidd yn wahanol i ieithwedd beirniadaeth lenyddol gyfoes.
Ni cheir, ac eithrio ar adegau prin, gyfle mewn ymarferion i wir drafad mewn
dyfnder gefndir syniadol dramâu. Ffrwyth teimlad ar ran y dramodydd yw
Ymylau Byd yn hytrach na ffrwyth syniad haniaethol ac o'r herwydd ni theimlid
fod angen trafodaeth ddeallusol ar yr hyn a'i symbylodd. Mae Golff a Ffrwd
Ceinwen yn wahanol: syniad deallusol oedd eu man cychwyn. Trafadir hyn
mewn manylder.

Date of Award	Jul 2003
Original language	Welsh
Awarding Institution	University of Wales, Bangor
Supervisor	Gwyn Thomas (Supervisor)